Tedarikçi Ödeme Vadesi Kaç Gün Olmalı? 30-60-90 Gün Karşılaştırması
Vade, fiyatın görünmeyen parçasıdır: uzattığınız her gün tedarikçinin finansman maliyetine yazılır ve birim fiyata döner. 30-60-90 gün karşılaştırması, vade farkı hesabı, sektöre göre yaygın yapılar ve teklif isterken kullanabileceğiniz ödeme koşulu maddesi.
ELMAP 10 dk okuma
Tedarikçi ödeme vadesi, faturanın kesilmesiyle paranın karşı hesaba geçmesi arasındaki süredir. Özel sektör alımlarında en sık karşılaşılan aralık 30 ile 60 gündür; 90 gün ve üzeri genellikle düzenli hacim veren, büyük alıcıların sahasıdır. Vade bedava bir kredi değildir: uzattığınız her gün tedarikçinin finansman maliyetine yazılır ve bir sonraki teklifte fiyat olarak size geri döner.
Doğru soru "en uzun vadeyi nasıl alırım" değil, "bu alımda hangi vade toplamda daha ucuza gelir" sorusudur. Cevap, iki tarafın para maliyetine ve ödemenin hangi araçla yapıldığına bakar.
İçindekiler
Vade tam olarak ne zaman başlar?
Tedarikçi ödeme vadesi kaç gün olmalı?
30, 60 ve 90 gün: neyi değiştirir?
Uzun vadenin gizli maliyeti: vade farkı
Sektöre göre sık görülen vade yapıları
Teklif isterken ödeme koşulunu nasıl yazmalı?
Vade tam olarak ne zaman başlar?
Anlaşmazlıkların çoğu vadenin uzunluğundan değil, başlangıç tarihinden çıkar. "30 gün vade" cümlesi tek başına en az dört farklı tarihi işaret edebilir: fatura tarihi, sevkiyat tarihi, teslim tarihi, kabul tutanağının imzalandığı tarih.
Somut bir örnek: tedarikçi faturayı 3 Mart'ta keser, malı 12 Mart'ta sevk eder, mal 18 Mart'ta depoya girer, kabul tutanağı 25 Mart'ta imzalanır. "30 gün" ifadesi bu dört tarihe göre 2 Nisan, 11 Nisan, 17 Nisan ya da 24 Nisan demektir. Aradaki 22 gün için iki taraf da kendini haklı görür.
İkinci kaynak, ay sonu kesim kurallarıdır. "Fatura ayını takip eden ayın 20'sinde ödeme" cümlesi, 1 Mart tarihli fatura için 50 günlük, 31 Mart tarihli fatura için 20 günlük vade demektir; aynı cümle aynı tedarikçiye iki farklı vade uygular.
Üçüncü kaynak ödeme aracıdır. Türkiye'de "60 gün vade" çoğu zaman 60. günde elden verilen, üzerinde 90 gün sonrasının yazdığı bir çek demektir; tedarikçi parayı fiilen 150. günde görür. Çeki erken bozdurursa iskonto masrafını kendi öder ve bunu bir sonraki teklifte fiyata yazar. Bu yüzden ödeme koşuluna gün sayısının yanına ödeme aracını da yazın: havale mi, çek mi, çekse kaç gün vadeli. Aksi hâlde iki teklif aynı vadeyi yazsa bile aynı şeyi vaat etmez.
Pratik kural: vadeyi gün sayısı, başlangıç olayı ve ödeme aracıyla birlikte yazın. "Kabul tutanağı tarihinden itibaren 45 gün, banka havalesiyle" cümlesi tek başına sonraki ayların yarısını tartışmadan kurtarır.
Tek bir doğru sayı yok; kararı altı soru belirler.
Tedarikçinin ölçeği nedir? Beş kişilik bir imalatçı için 90 gün, üç maaş dönemi demektir; böyle bir firma ya teklif vermez ya da riski fiyata ekler. Büyük dağıtıcılar aynı vadeyi genellikle sorunsuz taşır.
Aldığınız şey ne kadar sürede nakde dönüyor? Depoda 15 günde tükenen sarf malzemede 60 günlük vade nakit akışınıza net katkıdır. Üç yılda amorti olacak bir makinede vade küçük bir kalemdir; garanti ve servis koşulu daha çok konuşulmalıdır.
Siz kendi müşterinizden kaç günde tahsil ediyorsunuz? Tahsilatınız 60 gün, tedarikçiye ödemeniz 15 günse aradaki 45 günü kendi sermayenizle finanse ediyorsunuz demektir. Vade pazarlığının asıl gerekçesi budur.
Alım tekrar edecek mi? Yılda dört kez tekrarlayan bir alımda vade elinizdeki en işe yarar pazarlık kaldıraçlarından biridir. Tek seferlik bir alımda fiyat üzerinden konuşmak genellikle daha verimlidir.
Tedarikçi işe kendi parasıyla mı başlıyor? Tadilat, üretim ve özel imalatta malzeme masrafı işin başında çıkar. Bu işlerde tek kalem vade yerine avans ve kademeli ödeme daha gerçekçidir.
Erken ödeme karşılığı indirim aldınız mı? "10 gün içinde ödemede %2 indirim, aksi hâlde 60 gün" tipi bir yapı nakdi olan alıcı için ciddi kazançtır: 50 günü öne çekerek %2 kazanmak, yıllık yaklaşık %15 getiriye denk gelir.
30, 60 ve 90 gün: neyi değiştirir?
Vade
Alıcı için
Tedarikçi için
Fiyata olağan etkisi
Sık kullanıldığı yer
30 gün
İşletme sermayesini bağlar
Çoğu firma taşır; teklif havuzu en geniş burada
Referans fiyat
Yeni tedarikçi, ilk sipariş, düşük tutarlı alımlar
60 gün
Nakit döngüsüne belirgin nefes
Orta ve büyük ölçek taşır; mikro işletme zorlanır
Genellikle %2-5 bandında ek
Düzenli sarf ve hizmet alımları, kurumsal standart
90 gün ve üzeri
En rahat nakit pozisyonu
Finansman gerektirir; küçük firmalar elenir
Genellikle %5-10 bandında ek
Yüksek hacimli, standart ürünlü alımlar
Yüzdeler tedarikçinin finansman maliyetine göre değişir; formülü bir sonraki bölümde bulacaksınız.
Tabloda görünmeyen bir etki daha var: teklif sayısı. 90 gün vade yazan bir alım talebine, 30 gün yazana göre çoğunlukla daha az teklif gelir; rekabet azalınca vade avantajını fiyat tarafında geri verirsiniz. Kaç teklif gerektiğini kaç firmadan teklif alınmalı yazısında ele aldık.
Uzun vadenin gizli maliyeti: vade farkı
Tedarikçi vadeli satışta parasını bir süre kullanamaz; bu sürenin bedeli çoğu zaman ayrı bir satır olarak değil, birim fiyatın içinde gelir.
Kaba bir tahmin için:
Vade maliyeti ≈ Tutar × Yıllık finansman oranı × (Gün / 365)
Örnek: 500.000 TL'lik bir alımda, tedarikçinin yıllık finansman maliyeti %45 ve vade 60 gün olsun.
Son sütun ödeme aracının etkisini gösteriyor: aynı vadeyi çekle uzatmak maliyeti ikiye katlıyor.
Kritik ayrıntı şu: tablodaki oran sizin değil, tedarikçinin borçlanma maliyetidir. Siz %35 ile finansman bulabiliyorken tedarikçiniz %60 ile fonlanıyorsa, 90 günlük vadeyi ondan satın almak size %14,8 olarak yansır; aynı parayı kendiniz borçlanıp peşin ödeseniz maliyet %8,6 civarında kalırdı. Küçük tedarikçiden uzun vade istemek, pahalı bir krediyi dolaylı almaya benzer.
Bunun tersi de geçerlidir: nakdi bol bir alıcı için 60 gün gerçekten ucuz finansmandır. Karar, iki tarafın para maliyeti arasındaki farka bakar.
Sektöre göre sık görülen vade yapıları
Aşağıdaki tablo bir kural değil, sık karşılaşılan yapıların özetidir; kendi sektörünüzde farklı bir düzen yerleşmiş olabilir.
Alım türü
Sık görülen yapı
Nedeni
Gıda, catering, taze ürün
7-30 gün; haftalık veya aylık kesim
Tedarikçinin girdisi peşin, marj ince
Temizlik, güvenlik gibi personelli hizmetler
Aylık hakediş + 15-30 gün
Maaş ve SGK her ay çıkar
Ofis sarf, kırtasiye, matbaa
30-60 gün
Stoklu çalışan dağıtıcı yapısı vadeye uygun
İnşaat, tadilat, montaj
Avans + ilerleme (hakediş) ödemeleri + kabul sonrası bakiye
Malzeme masrafı işin başında çıkar
Makine, ekipman
Kademeli: sipariş avansı, sevkiyat, kabul sonrası bakiye
Üretim ve teslim süresi uzun
BT, yazılım, lisans
Peşin veya yıllık peşin; hizmet kalemi 30 gün
Lisans bedeli üreticiye peşin ödenir
Personelli hizmetlerde vadeyi zorlamanın ayrı bir riski var: maaşını geciktiren bir temizlik ya da güvenlik firmasında personel devri artar, sonucu sizin binanızda görürsünüz.
Teklif isterken ödeme koşulunu nasıl yazmalı?
Vade yazılmadan istenen teklifler karşılaştırılamaz: bir firma peşin, diğeri 60 gün varsayarak fiyat verir. Ödeme koşulunu şartnameye ya da teklif davetine şu netlikte yazın:
ÖDEME KOŞULU
1. Vade: Teslim/kabul tutanağının imzalandığı tarihten itibaren 45 (kırk beş)
gündür. Fatura tarihi vadeyi başlatmaz.
2. Ödeme aracı: Banka havalesi. Çek veya senetle ödeme yapılmayacaktır.
Ödeme günü, vadeyi takip eden ilk çarşambadır.
3. Evrak: Fatura ekinde irsaliye ve kabul tutanağı bulunmalıdır. Eksik evrakla
gelen faturanın vadesi, evrak tamamlandığı tarihte başlar.
4. Teklifinizi iki fiyatla veriniz:
(a) Yukarıdaki 45 gün vadeli fiyat
(b) Teslimden sonraki 7 gün içinde ödeme yapılması hâlindeki peşin fiyat
5. Kısmi teslimde ödeme, teslim edilen kalem bedeli üzerinden yapılır.
6. Fiyatlar KDV hariç ve TL olarak verilecektir.
Dördüncü madde şablonun en işlevsel parçasıdır: iki fiyatı yan yana isteyince vade farkı gizlenemez, tedarikçinin parayı kaça sattığını rakamla görürsünüz. Aradaki fark kendi finansman maliyetinizden yüksekse peşin ödemek, düşükse vadeli almak mantıklıdır.
Teklif davetinde yer alması gereken diğer bilgiler için fiyat teklifi isteme yazısı örneğine bakabilirsiniz.
Vadeyi teklif karşılaştırmasına katmak
Diyelim iki teklif geldi:
A firması: 505.000 TL, teslimde peşin.
B firması: 528.000 TL, 60 gün vadeli.
Görünürde A, 23.000 TL daha ucuz. Ama B'yi kendi para maliyetinizle bugüne iskonto etmek gerekir:
528.000 / (1 + 0,40 × 60/365) ≈ 495.400 TL
Yıllık finansman maliyetiniz %40 ise B, bugünün parasıyla yaklaşık 495.400 TL'ye denk gelir; yani A'dan 9.600 TL ucuzdur. Aynı hesabı %20 ile yaparsanız B'nin karşılığı 511.200 TL'ye çıkar ve bu kez A öne geçer.
Cevap teklifte değil, sizin para maliyetinizde saklıdır. Aynı mantığın bakım, enerji ve yedek parça tarafındaki karşılığını toplam sahip olma maliyeti yazısında anlattık.
Tedarikçi tarafı: uzun vade istendiğinde ne yapmalı?
Teklif veren tarafta olduğunuzda vade, kabul edilecek ya da reddedilecek bir dayatma değil, fiyatlanacak bir kalemdir.
Vade farkını gizlemeyin, ayrı gösterin. "60 gün vadeli 528.000 TL; teslimden sonraki 7 gün içinde ödemede 505.000 TL" biçiminde iki satır yazın. Satın alma birimi çoğu zaman ikinci seçeneği finans tarafına taşır.
Azami vadenizi önceden hesaplayın. Kendi tedarikçilerinize ödeme süreniz 30 günse, müşteriye 90 gün vermek aradaki 60 günü sizin finanse etmeniz demektir; taşıyamayacaksanız teklif vermeyin. İlk işte kısa vade isteyin, ödeme sicili oluştukça genişletin.
Alıcıyı tanıyın, gecikme maddesini sözleşmeye yazdırın. Aynı kuruma çalışan başka tedarikçilere ödeme sicilini sormak, hiçbir belgenin vermediği bilgiyi verir; gecikme faizi ve teslimatı durdurma hakkı yazılı değilse tartışma tahsilat gücüne kalır.
Açık alım taleplerinde ödeme koşulu, talebin ve şartname dosyasının içinde yazılı olur. Teklif vermeden önce bu bölümü okuyun; vade yazılmamışsa anonim soru-cevap bölümünden sorun.
ELMAP'ta ödeme koşulu nasıl yürür?
ELMAP, kurumların alım talebi oluşturup doğrulanmış firmalardan teklif topladığı bir elektronik satın alma platformudur. Vade, sürecin içinde şöyle yer alır:
Ödeme koşulunu alım talebinin içine ve eklediğiniz şartname dosyasına yazarsınız; tüm tedarikçiler aynı koşulu görür.
Anonim soru-cevap bölümünde bir firma "vade fatura tarihinden mi kabulden mi başlıyor" diye sorduğunda cevabı herkes aynı anda görür; koşulu değiştirmeniz gerekirse zeyilname ile şartnameyi güncellersiniz.
Kapalı Teklif tipinde teklifler süre dolana kadar mühürlü kalır; talep sahibi tek seferlik, kayıtlı bir işlemle açar.
Açılan teklifler karşılaştırma ekranında yan yana listelenir; ağırlıklı puanlamada ödeme koşulunu da kriterlerden biri yapabilir, değerlendirme komitesi atayabilirsiniz.
Hangi teklifin neden seçildiği denetim izinde kalır; altı ay sonra "vadeli olanı neden aldık" sorusunun cevabı elinizde olur.
Sık Sorulan Sorular
Tedarikçiye ödeme vadesi kaç gün verilmeli?
Özel sektör alımlarının çoğunda 30-60 gün, iki taraf için de taşınabilir bir banttır. Küçük ölçekli tedarikçilerde 30 gün, düzenli hacim verdiğiniz büyük tedarikçilerde 60 gün yaygın bir başlangıçtır. 90 gün ve üzerini, fiyata gelecek ek maliyeti hesaplamadan istemeyin.
Vade fatura tarihinden mi teslim tarihinden mi başlar?
Sözleşmede ya da şartnamede ne yazıyorsa ondan. Yazılmadığında fatura tarihi varsayılır; mal geç teslim edildiyse alıcı haklı olarak itiraz eder. Başlangıç olayını açıkça belirtin: "kabul tutanağı tarihinden itibaren 45 gün" gibi.
Uzun vade fiyatı gerçekten artırır mı?
Çoğu durumda evet, ama ayrı bir satır olarak değil, birim fiyatın içinde. Vadeli ve peşin fiyatı ayrı istediğinizde farkı görürsünüz. Fark sıfır geliyorsa vade büyük ihtimalle peşin fiyatın içine yedirilmiştir.
Peşin ödeme karşılığında ne kadar indirim istenebilir?
Gerçekçi aralık, vadenin uzunluğu ve tedarikçinin finansman maliyetiyle sınırlıdır. 60 günü peşine çevirmek çoğunlukla %2-5 bandında bir indirime karşılık gelir. Çok üstündeki bir talep, tedarikçinin ya zarar etmesini ya da başka bir kalemden kısmasını gerektirir.
Tedarikçi olarak ödemesini geciktiren müşteriyle ne yapmalı?
Önce sözleşmedeki gecikme maddesine bakın: gecikme faizi ve teslimatı durdurma hakkı yazılıysa yazılı bildirimle işletin. Yazılı değilse sonraki işte vadeyi kısaltmak, teminat istemek ya da kademeli teslimata geçmek pratik korunma yollarıdır.
Kısaca
Vade, fiyatın bir parçasıdır: tedarikçinin parası pahalıysa ondan aldığınız gün de pahalıdır. Üç şey tartışmanın büyük kısmını bitirir: vadeyi başlangıç olayı ve ödeme aracıyla birlikte yazın, peşin ve vadeli fiyatı ayrı isteyin, teklifleri kendi para maliyetinizle aynı zemine indirin.
Alım talebinizi oluşturun, doğrulanmış tedarikçilerden kapalı teklif toplayın. Ödeme koşulunu talebin içine yazın, teklifleri aynı vadeyle karşılaştırın. Lansman döneminde tamamen ücretsiz. Alım talebi oluştur · Tedarikçiyseniz firmanızı ücretsiz kaydedin.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
