AVM ve Plaza Teknik Bakımı: Tek Elden mi Almalı? · ELMAP
tesis yönetimi
AVM ve Plaza Teknik Bakımı: Tek Elden mi, Kalem Kalem mi Almalı?
AVM ve plazada teknik bakımı tek elden mi kalem kalem mi almalı? Karar tablosu, mevzuat gereği ayrı alınması zorunlu kalemler, 7/24 teknik nokta maliyet hesabı ve yönetim payını açığa çıkaran on iki soru.
ELMAP 12 dk okuma
Entegre tesis yönetimi, bir binanın temizlik, güvenlik, teknik bakım ve destek hizmetlerinin tek yükleniciden, tek sözleşme ve tek faturayla alınmasıdır. Kalem kalem alım ise her hizmetin ayrı şartname ve sözleşmeyle alınmasıdır. Kısa cevap: 20.000 m² altında, zorunlu teknik kalem sayısı üç dört bandında ve içeride teknik ekibi olmayan plazalarda tek elden alım genellikle daha ucuza gelir. 40.000 m² üstü, 7/24 çalışan, sekiz on periyodik kontrol yükümlülüğü taşıyan AVM'lerde kalem kalem alım hem fiyatta hem denetlenebilirlikte öne geçer.
Kararı zorlaştıran şey, satıcı tarafının anlattığı hikâyenin yarım olmasıdır. "Tek muhatap, tek fatura" vaadi doğrudur ama mevzuat bazı kalemleri bağımsız üçüncü tarafa göndermeye zorlar, bazılarında sorumluluğu bina sahibinde bırakır. Asansörün yıllık kontrolünü yükleniciniz yapamaz. Klimadaki florlu gazın kayıt sorumluluğu sizdedir, sözleşmeyle devredilmez. Tek elden alım, muhatap sayısını azaltır; sorumlu sayısını azaltmaz.
Aşağıda karar tablosu, mevzuat gereği ayrı alınacak kalemler, 7/24 teknik noktanın maliyetini bordronuzla hesaplayacağınız beş adım ve yönetim payını açan on iki soruluk şartname eki var.
Hangi kalemleri mevzuat gereği zaten ayrı almak zorundasınız?
Dört kalemi mevzuat sizin adınıza karara bağlamış. Bunlar bağımsız ve akredite bir üçüncü tarafa yaptırılır. Hiçbir tesis yönetimi sözleşmesi yükümlülüğü devralamaz. Bir teklif bunları "dahil" gösteriyorsa ya yanlıştır ya da yüklenici işi dışarıdan alıp üzerine pay koyuyordur.
Asansör yıllık periyodik kontrolü: Bakanlıkça yetkilendirilen ve ilgili idareyle (belediye, il özel idaresi veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı) protokol imzalamış A tipi muayene kuruluşuna yaptırılır. Yükümlülük bina sorumlusundadır (Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği md. 8 ve 34).
Yürüyen merdiven ve yürüyen yol kontrolü: 31/12/2023'ten beri yalnız TÜRKAK akreditasyonlu muayene kuruluşları yapabilir (İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, ek madde 2).
F-gaz sızıntı kontrolü ve kaydı: Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik md. 18/2, bakım ve servis firmalarının ekipman operatörü olamayacağını yazar. EKOMVET bildirimi ve kayıt defteri binada kalır.
Yangın sistemleri sorumluluğu: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik md. 84 ve 100, kontrol-test-bakım sorumluluğunu bina sahibine, yöneticisine ya da yazılı yetkilendirilmiş bina yetkilisine yükler. Yazılı devir yoksa sorumluluk sizde kalır.
Enerji ve ortak gider tarafında iki kural daha var. Toplam inşaat alanı 20.000 m²'yi veya yıllık tüketimi 500 TEP'i aşan ticari binalarda enerji yöneticisi görevlendirmek zorunludur, enerji yönetim sistemi de TS ISO 50001'e uygun kurulur (Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik md. 8/2 ve 9/2). Belgelendirme zorunlu değildir, isterseniz TÜRKAK akredite kuruluşa gidersiniz. Bu hizmeti pakete gömdürmek yerine ayrı fiyatlatın: bir sertifikalı kişi en fazla üç binaya bakabilir. AVM'lerde ise ortak gider raporlaması KGK'nın yetkilendirdiği kuruluşça denetlenir, rapor her yıl temmuz sonuna kadar perakende işletmelere verilir ve gideri kiracılardan tahsil edilemez (AVM Yönetmeliği md. 11/7).
Kalem
Azami periyot
Kim yapabilir?
Tek elden verilir mi?
Asansör bakımı
Ayda 1
Monte eden firma veya yetkili servis
Evet, alt yüklenici
Asansör periyodik kontrolü
Yılda 1
A tipi muayene kuruluşu
Hayır
Yürüyen merdiven kontrolü
Yılda 1
TÜRKAK akredite kuruluş
Hayır
Havalandırma ve klima tesisatı
Yılda 1
Makine mühendisi/tekniker
Evet
F-gaz sızıntı kontrolü
6, 12 veya 24 ay; hermetik küçük ekipman muaf
Yeterlilik belgeli personel
Kontrol evet, kayıt binada
Jeneratör, trafo, topraklama
Yılda 1
Elektrik mühendisi/tekniker
Evet
Yangın söndürme, pompa, algılama
Yılda 1
Makine ve elektrik mühendisi
Kısmen: bakım evet, sorumluluk devri yazılı olmalı
Portatif söndürücü
6 ayda 1 kontrol, yılda 1 genel bakım, 4 yılda toz değişimi
Dolum ve servis yeterlilik belgeli firma
Evet
Periyotlar azamidir. İlgili standart daha kısasını öngörüyorsa o geçerlidir. Söndürme tüplerinde kontrol ve bakım TS 11748'e göre yapılır (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik md. 99/7). F-gaz periyodu gaz miktarına bağlıdır: 5-50 ton CO2 eşdeğerinde 12 ay, 50-500 tonda 6 ay, 500 ton ve üzerinde 6 ay ve sızıntı tespit sistemi zorunludur. Sistem kuruluysa periyot ikiye katlanır: 5-50 tonda 24 ay, 50-500 tonda 12 ay. 10 tonun altında, hermetik sızdırmazlığı sağlanmış ve öyle etiketlenmiş ekipman kontrole tabi değildir (md. 12; Resmî Gazete, 15 Ekim 2024, sayı 32693). Bu tarihler şartname ekindeki bakım takvimine girer. Teknik şartname nasıl hazırlanır yazısındaki başlık düzeni takvimi de taşır.
Hangi model hangi binaya uyar?
Kararı üç değişken belirler: kapalı alan, zorunlu teknik kalem sayısı ve içeride bu işi takip edebilecek kişi sayısı. Üçüncüsü çoğu binada ilk ikisini bastırır. Entegre modelde tek yüklenici kalemlerin bir kısmını alt yüklenicilere yaptırıp üzerine yönetim payı koyar; kalem kalem alımda her hizmet kendi rekabetiyle fiyatlanır, koordinasyon sizde kalır. Tablodaki üç satır mevzuattan geliyor: 20.000 m² eşiği, AVM Yönetmeliği md. 11/5 ve 81.10.01 tehlike sınıfı. Kalan eşikler kesin sınır değil, başlangıç noktası. Kendi rakamlarınızla oynatın.
Kriter
Entegre lehine
Kalem kalem lehine
Eşik veya ölçü
Kapalı alan
15.000 m² altı
40.000 m² üstü
20.000 m² enerji yöneticisi eşiği; yalnız enerjisi aynı merkezden beslenen binalar toplanır (md. 9/2)
Zorunlu teknik kalem
3-4 kalem
7 ve üzeri
Her kalem ayrı rapor, yetkinlik ve EKİPNET kaydı
İçeride teknik ekip
Yok veya 1 kişi
3 ve üzeri vardiyalı ekip
Ekip varsa koordinasyon payını iki kez ödersiniz
Çalışma düzeni
7/24 (AVM)
Mesai saatli (plaza)
7/24 nokta 4,0-4,3 kişi; 08.00-19.00 düzeninde 1,2-1,3 kişi
Arıza sorumluluğu
Tek noktada toplanması isteniyorsa
Marka servisi şartsa
Chiller ve jeneratör garantiyle markaya bağlıysa tek elden olmaz
Ortak gidere yansıtma
—
Kesin avantaj
AVM Yönetmeliği md. 11/5: gider tür ve tutarları ayrı belirtilir
İSG yükü
—
Avantaj
81.10.01 kombine destek hizmetleri tehlikeli sınıf, ayrı alınan temizlik az tehlikeli
Çıkış ve kilitlenme
Risk
Avantaj
Yüklenici değişince kaç kalem yeniden alıma çıkar? Entegrede "hepsi"
7/24 tek teknik noktanın maliyeti nasıl hesaplanır?
Elinizde 240.000 TL/ay yazan tek satırlık bir teklif var ve içinde kaç kişilik bordro olduğunu bilmiyorsunuz. Entegre teklifin makul olup olmadığını anlamanın en hızlı yolu, en ağır kalemi kendiniz hesaplamaktır. Kesintisiz bir teknik nokta beş adımda çıkar. Her adımda kendi rakamınızı koyun.
1. Kaç kişi gerekiyor?
Haftada 168 saat, 4857 sayılı İş Kanunu md. 63'teki azami haftalık 45 saate bölününce 3,73 kişi çıkar. Yıllık izin (md. 53 uyarınca 14 gün) ve yaklaşık 15,5 günlük bayram ve genel tatil payı eklenince hesap 3,73 × 365 / (365 − 29,5) = 4,06 olur. Hastalık ve eğitim yedeğiyle pratik sayı 4,2 kişidir.
2. Kişi başı işveren maliyeti nedir?
Formül: brüt ücret × 1,2175 (SGK işveren payı %19,75 artı işsizlik primi %2, iki puan indirimli, imalat dışı). 2026 tabanında 33.030,00 × 1,2175 = 40.214,03 TL/ay. Rakam Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 01.01.2026-31.12.2026 tablosundandır.
3. Ham işçilik ne kadar?
4,2 × 40.214,03 = yaklaşık 168.900 TL/ay. Bu rakam yalnız bordro. Malzeme, araç, yönetim ve kâr henüz yok.
4. Üst sınırı hangi bantla çizersiniz?
Kamu ihale mevzuatı iki referans verir: personel çalıştırılmasına dayalı işlerde birim işçilik üzerinden %4 sözleşme gideri ve genel gider teklif bileşeni sayılır, yaklaşık maliyette yüklenici kârı %7'yi geçemez (Kamu İhale Genel Tebliği md. 78.30). Bu bantla 168.900 × 1,04 = 175.656 TL, × 1,07 = yaklaşık 187.950 TL/ay artı %20 KDV (Ağustos 2026 genel oranı).
5. Karar kuralı
Teklif bu hesabın belirgin biçimde üstündeyse aradaki fark koordinasyon payı ile alt yüklenici marjıdır. Bu farkın ne satın aldığını sorun. Bir de çift sayım tuzağı var: Kamu İhale Genel Tebliği md. 78.30/ç'ye göre o %4'ün içinde giyim, oryantasyon eğitimi, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi ücreti, yaka ve ulaşım kartı vardır. Bunlar ayrıca faturalanıyorsa iki kez ödersiniz. Güvenlikte adam-ay hesabı maliyet düşürme yazısında aynı yöntemle çıkarılıyor.
Entegre teklifteki yönetim payını nasıl görünür kılarsınız?
Entegre teklifin tek satır gelmesi kaçınılmaz değildir; şartnameye ekleyeceğiniz şu on iki madde onu kırılımlı vermeye zorlar.
Teklifi dört sütunda verin: işçilik, malzeme, alt yüklenici bedeli, yönetim payı. Her kalem ayrı satır olsun.
Her personel satırında brüt ücret, SGK işveren payı, işsizlik primi, giyim, eğitim, İSG hizmeti ve izin karşılığı ayrı görünsün.
Yüklenici kâr oranınız yüzde kaçtır?
Hangi kalemler alt yükleniciye verilecek? Her biri için unvan, verilen tutar ve üzerine koyduğunuz pay yazılsın.
Her kalem için KDV tevkifat oranını ve Tebliğ'deki bölüm numarasını yazın. Tek fatura kesilecekse hangi bölüm?
Kapsam dışı iş kalemlerinin listesini ve birim fiyat cetvelini verin. Kapsam dışı hangi eşikte başlıyor?
Yukarıdaki kontrollerden hangileri fiyata dahil? A tipi muayene, pompa testi, topraklama ölçümü, F-gaz kontrolü ve EKOMVET girişini tek tek işaretleyin.
Yedek parça ve sarf malzeme modeli nedir: dahil mi, maliyet artı yüzde mi, liste fiyatı mı? Yıllık tavan aşılırsa ne olur?
Fiyat artışında hangi kalem hangi endekse bağlı? İşçilik asgari ücrete, malzeme Yİ-ÜFE'ye ayrı bağlanmalı; tek "TÜFE artı x" formülü işçilik ağırlıklı sözleşmede alıcı aleyhine çalışır.
Çıkış maddesinde fesih ihbar süresi ve devir kapsamı yazılsın: bakım kayıtları, EKİPNET numaraları, yedek parça stoku, EKOMVET kayıt defteri, anahtar ve şifre teslimi. Bu maddelerin hangi belgeye dayandığı tedarikçiden istenecek belgeler listesinde duruyor.
AVM yönetimiyseniz: faturalar ve aylık raporlar AVM Yönetmeliği md. 11/5'e uygun olarak gider türü bazında ayrışacak mı?
Yangın yönetmeliği md. 84 ve 100 anlamında sorumluluğu yazılı devredilen bina yetkilisi kim olacak, bu kişi sizin bordronuzda mı?
"Ticari sır" diyen tekliflerin karşılaştırılabilirliği yoktur. Ceza ve kesinti tarafını listenin dışında tuttuk. Kesinti eşiklerini tedarikçi değerlendirme kriterleri yazısındaki ağırlıklı puanlamayla kurabilirsiniz. Teklifleri aynı zemine indirmek içinse kalemleri toplam sahip olma maliyeti üzerinden normalize edin.
Hibrit modelde bölme çizgisi nereden geçmeli?
Hibritte tek soru var: çizgi nereden geçecek? Bölme çizgisini üç nesnel ölçüt çizer, dışında kalan her kalem tek elden verilebilir. Çizgiyi zevke bırakırsanız entegre modelin maliyetini ve kalem kalem alımın koordinasyon yükünü aynı anda üstlenirsiniz.
Mevzuat bağımsız üçüncü taraf istiyorsa o kalem zaten ayrıdır: asansör ve yürüyen merdiven muayenesi, AVM ortak gider denetimi, enerji yöneticisi.
Garanti markaya bağlıysa ayrı alın: chiller, jeneratör, algılama paneli, bina otomasyonu, UPS. Entegre yüklenici de aynı servisi alt yüklenici yapıp üzerine pay koyar.
Can güvenliği söz konusuysa yangın söndürme, pompa dairesi, basınçlandırma, duman tahliye ve acil aydınlatma tek elden verilebilir ama sorumluluk devri yazılı olmadan geçmez: md. 84 ve 100 anlamındaki bina yetkilisini sözleşmede ada göre yazın.
Geriye kalanlar tek elden alınmaya uygundur: temizlik, çevre ve bahçe bakımı, atık, haşere mücadelesi, resepsiyon, otopark, rutin teknik operatörlük. Kamu ihale mevzuatı bir hizmeti "personel çalıştırılmasına dayalı" saymak için yaklaşık maliyetin en az %70'inin işçilikten oluşmasını arar (Kamu İhale Genel Tebliği md. 78.1). Bu testi geçen kalemde satın aldığınız şey adam-saat ve devamlılıktır.
Hibrit iki durumda çalışmaz. İçeride koordine edecek tek bir teknik müdür bile yoksa yük sizde kalır. 10.000 m² altındaki iki üç kalemli plazalarda ise bölmenin idari maliyeti kazandırdığı rekabetten büyük olur.
ELMAP'ta teknik bakım alımı nasıl çalışır?
ELMAP'ta iki modeli aynı anda fiyatlandırırsınız. Kalemleri tek pakette mi ayrı ayrı mı toplayacağınızı alım talebini açarken siz seçersiniz. İki toplam arasındaki farkı gördüğünüzde entegre teklifin yönetim payını TL olarak okumuş olursunuz.
Kapalı Teklif'te zarflar kendiliğinden açılmaz; süre dolunca talep sahibi tek seferlik, kayıtlı işlemle açar. Canlı Eksiltme'de katılımcı kendi durumunu görür ve fiyatını aşağı çeker, belge şartı ağır kalemlerde Kapalı Teklif daha isabetli olur. Katılımı Herkese Açık, Kategorili ya da Davetli olarak sınırlar, şartname ekine on iki soruyu koyarsınız. Lansman döneminde tamamen ücretsiz.
Sık Sorulan Sorular
Entegre tesis yönetimi her zaman daha mı ucuz?
Hayır. Entegre modelde tek fatura görürsünüz ama içinde alt yüklenici bedeli ve yönetim payı vardır. Kalem kalem alımda her kalem kendi rekabetiyle fiyatlanır, koordinasyon maliyeti size geçer. Hangisinin ucuz olduğu içeride kaç kişinin bu işi takip ettiğine bağlıdır.
Tesis yönetimi firması asansörün yıllık kontrolünü yapabilir mi?
Yapamaz. Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği md. 8 uyarınca yıllık kontrol, Bakanlıkça yetkilendirilen ve ilgili idareyle protokol imzalayan A tipi muayene kuruluşuna yaptırılır, yükümlülük bina sorumlusundadır. Aylık bakım sözleşmesi bundan ayrıdır.
Klima ve chiller bakımı yılda kaç kez zorunlu?
Mevzuattaki azami süre, havalandırma ve klima tesisatı için yılda bir kezdir (İş Ekipmanları Yönetmeliği, Ek-III Tablo 3). Daha sık bakım üretici şartı ya da sözleşme meselesidir. Florlu gaz içeren ekipmanda sızıntı kontrolü ise gaz miktarına ve sızıntı tespit sistemine göre 6, 12 veya 24 ayda birdir.
Tek fatura ile alınan hizmette KDV tevkifatı nasıl uygulanır?
Kısmi tevkifat oranı hizmet türüne göre değişir: temizlik ile çevre ve bahçe bakımında 9/10, işgücü temininde 9/10, makine ve teçhizat bakım-onarımında 7/10, yapım işlerinde 4/10 (KDV Genel Uygulama Tebliği, Ağustos 2026 itibarıyla). Fatura toplamı KDV dahil 12.000 TL'yi aşmıyorsa kısmi tevkifat uygulanmaz. Kalem kalem alımda bazı faturalar bu sınırın altında kalır. Paket faturada hangi oranın geçerli olacağı tartışmalı olur. Güncel oran ve sınır için Gelir İdaresi Başkanlığı duyurularını esas alın, statünüzü mali müşavirinize teyit ettirin.
AVM'de tesis yönetimi bedeli ortak gidere yansıtılabilir mi?
Kısmen yansıtılabilir. Yenileme niteliğinde olmayan bakım ve onarım, güvenlik ve temizlik gibi ortak kullanım alanı giderleri ortak gider tanımına girer, yenileme ve yatırım işleri girmez. Katılım payı yazılı talep edilir, gider tür ve tutarları ayrı ayrı belirtilir (AVM Yönetmeliği md. 11/5). Belgelendirilmeyen gider için perakende işletmeden bedel tahsil edilemez.
Kısaca
Sözleşmeyi tek imzaya indirseniz bile denetim defteri sizde kalıyor: asansör kontrolü, yürüyen merdiven muayenesi, F-gaz kaydı ve yangın sorumluluğu ya binanın ya da üçüncü tarafın üzerinde duruyor. Kalem kalem alım, kalem sayısı arttıkça değil, iç koordinasyon kapasiteniz azaldıkça pahalılaşır. Önce içeride kaç kişinin bu işi takip edebileceğini sayın; karar ondan sonra çıkar.
Aynı şartnameyi hem tek pakette hem kalem kalem fiyatlatın, farkı görün. ELMAP'ta alım talebinizi açar, teklifleri kırılımlı toplar ve iki modeli aynı ekranda karşılaştırırsınız. Lansman döneminde tamamen ücretsiz. Alım talebi oluştur · Tedarikçiyseniz açık alım taleplerini görüntüleyin.