Teklif Karşılaştırma Tablosu: KDV, Nakliye, Vade ve Garanti Normalizasyonu
Farklı KDV, kapsam, vade ve garantiyle gelen teklifler doğrudan karşılaştırılamaz. Altı düzeltmeyle üçünü aynı zemine indiren normalizasyon tablosu, formülleri ve kâğıttaki birincinin üçüncü sıraya düştüğü sayısal örnek.
ELMAP 12 dk okuma
Teklif normalizasyonu, farklı zeminlerde yazılmış teklifleri tek bir ortak zemine çevirip karşılaştırılabilir hale getirme işidir. Kısa cevap: üç teklifi de aynı KDV durumuna, aynı kapsama, aynı ödeme gününe, aynı garanti süresine ve aynı sözleşme gideri paylaşımına çevirirsiniz. Sıralamayı ham teklif bedeli değil, bu altı düzeltmeden sonra kalan normalize bedel belirler.
Hazır karşılaştırma şablonları size sütun verir, o sütunlara ne yazacağınızı vermez. Biri KDV dahil, biri hariç; biri kapıya kadar, biri depodan; biri peşin, biri 90 gün vadeli üç teklifi alt alta yazmak karşılaştırma değil, üç ayrı şeyi tek sütuna koymaktır.
Aşağıda altı düzeltmenin formülleri, vadeyi yıllık maliyete çeviren dönüşüm tablosu ve kâğıtta birinci olan teklifin üçüncü sıraya düştüğü sayısal bir senaryo var. Bu yazı yalnızca fiyatı eşitler; kaliteyi ve teslimi puanlamaya çevirmek ayrı bir iştir ve değerlendirme kriterleri yazısında anlatılır.
Teklif normalizasyonu nedir, neden şablon indirmek yetmez?
Normalizasyon, teklifleri seçmeden önce ortak ölçeğe çevirme işlemidir. Türkçede yerleşik bir adı yok, iki resmî muadili birbirinin tersini yapıyor. Kamu ihalesi "her şey dahil" zeminini dayatır: Tip İdari Şartname'nin "Teklif fiyata dahil olan giderler" başlıklı 25. maddesinde idare, nakliye, sigorta, montaj, demontaj, eğitim, numune gibi hangi kalemlerin fiyata dahil olduğunu ihale bazında sayar. md. 25.2 gereği sonradan artış olsa dahi yüklenici talepte bulunamaz. Asıl dayatılan, listenin ilandan önce yazılmış olmasıdır.
Hibe programlarının rehberleri çoğu zaman tersini ister: tüm vergiler ile teslim, paketleme, sigorta, nakliye ve kurma giderleri hariç bir birim fiyat. Kurumsal alıcının sorunu ise şu — zemini kimse dayatmıyor, kendisi kurmak zorunda.
Normalizasyon zemini nasıl yazılır?
Zemin cümlesi tablonun başlığına yazılır ve tek cümledir. Zemini yazmadan doldurulan hücre neyin farkını gösterdiğini söyleyemez: aşağıdaki 46.000 TL'lik kapsam düzeltmesi ancak zeminde "kullanım yerinde kurulu" yazdığı için anlam taşıyor. Her düzeltme rakamı "zeminde var ama teklifte yok" farkının parasal karşılığıdır.
KDV hariç · alıcının kullanım yerinde kurulu ve çalışır · peşin ödeme (0 gün) · 36 ay tam kapsam garanti · alıcıya düşen sözleşme giderleri dahil · TL.
Yanına iki hücre daha koyun: indirgeme oranı (r) ve indirgeme yöntemi. Kaç teklif toplayacağınıza karar vermediyseniz önce kaç firmadan teklif alınmalı sorusunu çözün.
Altı düzeltme neyi düzeltir?
Düzeltmeler şu sırayla yapılır: KDV eşitlemesi, tevkifatın nakit akışı etkisi, kapsam farkı, vadenin bugünkü değere indirgenmesi, garanti farkı, sözleşme giderleri. Her satırın yanına ya bir formül, ya bir mevzuat maddesi ya da yazılı bir teklif referansı düşülür. Dayanaksız hücreye sıfır yazılır.
1. KDV dahil mi, hariç mi?
KDV hariç baz = KDV dahil bedel ÷ (1 + oran). KDV genel oranı %20'dir (Temmuz 2023'ten bu yana; Ağustos 2026 itibarıyla yürürlükte), ama tek alımda malın ve montajın oranı farklı olabilir. Üç teklif de aynı yöne çevrilir, karma tablo yasak. Faturada ayrı gösterilen her kalem kendi oranıyla çevrilir, tek oranla toplu bölme hatalıdır.
2. Tevkifat teklifi ucuzlatır mı?
Önce şunu belirleyin: bu satır sizi ilgilendiriyor mu? Kısmi tevkifat, hizmet türüne göre ya yalnızca KDV Genel Uygulama Tebliği'nde sayılan "belirlenmiş alıcılar"a (kamu kurumları, KİT'ler, bankalar, sigorta şirketleri) ya da tüm KDV mükelleflerine yüklenir. Site yönetimi ya da otel çoğu kalemde belirlenmiş alıcı değildir, o durumda D2 satırına sıfır yazın. Hangi grupta olduğunuzu mali müşavirinize sorun.
Tevkifat, indirim hakkı olan alıcı için maliyet değil zamanlama farkıdır — ama vade karşılaştırmasında parayla ölçülür. Tevkif edilen KDV satıcıya ödenmez, alıcı o kısmı 2 No'lu beyannameyle vergi dairesine öder. Yani o kısım sözleşmedeki vadeden yararlanmaz: 90 gün vade aldığınızı sanırsınız, paranın bir parçası ayın sonunda kasadan çıkar.
Düzeltme = tevkif edilen KDV × r × (vade günü − KDV-2 ödeme günü) ÷ 365. KDV dahil bedeli 2026'da 12.000 TL'yi aşmayan işlemlerde kısmi tevkifat uygulanmaz; sınır, KDV Genel Uygulama Tebliği I/C-2.1.3.4.1 uyarınca fatura düzenleme haddine bağlıdır ve had 588 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenir.
3. Nakliye, montaj ve kata çıkarma kimde?
Kapsam düzeltmesi, zeminde olup teklifte olmayan kalemlerin tedarik bedelidir. Bu satıra tahmin yazılmaz: rakam üçüncü bir firmadan alınmış yazılı teklife, satıcının opsiyonel fiyatına ya da ticaret odanızın o yıl onayladığı azami fiyat tarifesine dayanır (5174 sayılı Kanun md. 12/ı).
Kontrol listesi: nakliye (Incoterms 2020 terimiyle EXW, DAP ya da DDP), taşıma sigortası, kata çıkarma ve hamaliye (kat ve asansör yazılmalı), montaj, devreye alma, kullanıcı eğitimi. Teslim şekli kodu masraf paylaşımını belirler: EXW'de yükleme dahil sonraki bütün masraflar alıcıda, DDP'de ithalat vergileri dahil her şey satıcıdadır.
4. Vade nasıl bugünkü değere indirgenir?
Basit yöntemde bugünkü değer = bedel ÷ (1 + r × n/365), bileşikte bedel ÷ (1 + r)^(n/365). n vade günü, r sizin yıllık finansman maliyetinizdir — birinci tercih bankanızın size açtığı ticari kredinin faizi. Bilmiyorsanız TCMB avans faiz oranı %39,75, reeskont oranı %38,75'tir (yürürlük 20.12.2025).
796.000 TL'lik 90 gün vadeli bir teklif basit yöntemde 724.946 TL, bileşikte 732.950 TL çıkar. Aradaki 8.004 TL, yöntemi yalnızca bir teklife uygularsanız sıralamayı bozar.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 1530 uyarınca ödeme günü sözleşmede belirlenmemişse borçlu, faturanın alınmasından 30 gün sonra ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer. Kararlaştırılan ödeme süresi kural olarak 60 günü aşamaz; taraflar alacaklı aleyhine ağır haksızlık yaratmamak kaydıyla ve açıkça anlaşarak daha uzununu öngörebilir. Ancak alacaklı KOBİ ya da tarımsal üretici ise veya borçlu büyük ölçekli işletme ise 60 gün hiçbir şekilde aşılamaz. Bu iki durumda "120 gün vade" yazan teklifin o kısmı geçersizdir; kendi durumunuz için avukatınıza danışın. Vade kurgusu tedarikçi ödeme vadesi yazısında.
5. Farklı garanti süreleri fiyata nasıl yansıtılır?
Teklifteki "2 yıl garanti" ibaresi, şirket alımında kanuni bir zorunluluğun teyidi değil, ticari bir taahhüttür: yönetmeliklerdeki asgari süreler 6502 sayılı Kanun kapsamındaki tüketici işlemleri içindir, ticari amaçla alan şirket tüketici sayılmaz.
Dayanağınız 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md. 231'in iki yıllık zamanaşımı ile 6102 sayılı Kanun md. 23'ün muayene-ihbar külfetidir: teslimde açıkça belli olan ayıpta iki gün, teslimde belli olmayıp inceleme ile bulunabilen ayıpta sekiz gün. Sonradan çıkan gizli ayıpta süre saymaya başlamazsınız — Türk Borçlar Kanunu md. 223/2 uyarınca öğrendiğiniz anda derhal ihbar etmeniz gerekir. Arıza tespitini tarihli yazıyla bildirin.
Parasal karşılığı öncelik sırasıyla üç yerden gelir: satıcının kendi ek garanti fiyatı, bağımsız servisten alınan bakım-onarım teklifi, son çare olarak kendi bakım kayıtlarınızdan çıkardığınız arıza olasılığı çarpı onarım bedeli.
Eşitlenmesi gereken kapsamdır: parça ve işçilik dahil mi, yerinde servis mi getir-götür mü, müdahale süresi kaç saat. En pahalı detay başlangıç anıdır — fatura tarihinden başlayan garanti, üç ay süren kurulumda üç ay kayıptır.
6. Damga vergisi ve sözleşme giderleri kimin üstünde?
Damga vergisi = KDV hariç sözleşme bedeli × 0,00948 × alıcı payı. 2026'da mukavelename, taahhütname ve temliknamelerde nispi oran binde 9,48; ihale kararlarında binde 5,69 (Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği Seri No: 71, Resmî Gazete 31.12.2025).
Dört kural var, üçü yaygın bir hatayı düzeltiyor. Matrah KDV hariç iş bedelidir, kâğıtta KDV dahil bedel varsa KDV düşülür (30 Seri No'lu Genel Tebliğ). Nispi vergiye tabi kâğıtlarda tek nüsha vergilendirilir, "nüsha sayısıyla çarpılır" bilgisi 09.08.2016'dan beri yanlıştır (488 sayılı Kanun md. 5). Azami vergi 01.01.2026'dan itibaren kâğıt başına 29.115.961,10 TL'dir. Sözleşmede "damga vergisi satıcıya aittir" yazsa bile imza edenlerin tamamı müteselsilen sorumludur (md. 24), alıcı payına 0 yazsanız da risk notuna tam tutarı yazın. Aynı bölüme noter tasdiki, teminat mektubu komisyonu ve komisyonun %5 BSMV'si (6802 sayılı Kanun) girer.
Farklı vadeler yıllık yüzde kaça denk geliyor?
Satıcı peşin bir fiyat ve n gün vadeli daha yüksek bir fiyat veriyorsa dönemsel fark oranı i = (vadeli − peşin) ÷ peşin'dir. Basit yıllık karşılığı i × 365 ÷ n, efektif yıllık karşılığı (1 + i)^(365/n) − 1'dir.
Kurgu
Vade farkı
Basit yıllık
Efektif yıllık
30 gün vade
%2,5
%30,42
%35,04
60 gün vade
%4,0
%24,33
%26,95
90 gün vade
%6,0
%24,33
%26,66
2/10 net 30 (iskontoyu atlamak)
—
%37,24
%44,58
60 gün vadeye karşılık %4 zam kabul eden alıcı, yıllık %27'ye yakın faizle kredi kullanmış olur. Bankası ona %39,75'ten veriyorsa bu ucuz, %20'den veriyorsa pahalıdır.
Kâğıtta birinci olan teklif neden üçüncü sıraya düşüyor?
Senaryo temsilîdir, rakamlar örnek kabullerdir. Kurgu: 40 adet ofis çalışma istasyonu, asansörsüz binada üçüncü kata teslim. Zemin: KDV hariç, kullanım yerinde kurulu, peşin, 36 ay garanti. r = %39,75, indirgeme üçünde de basit.
A: 740.000 TL KDV hariç, satıcı deposunda teslim (EXW), peşin, 12 ay garanti, damga vergisi alıcıda. B: 931.200 TL KDV dahil, teslim ve montaj dahil ama kata çıkarma hariç, 30 gün vade, 24 ay garanti, damga vergisi yarı yarıya. C: 796.000 TL KDV hariç, teslim-montaj-kata çıkarma dahil, 90 gün vade, 36 ay yerinde servis garantisi, damga vergisi satıcıda, montaj bedeli faturada ayrı ve tevkifata tabi.
Satır
Teklif A
Teklif B
Teklif C
Teklif bedeli (yazıldığı gibi)
740.000
931.200
796.000
D1 KDV hariç bedele indirgeme
0
−155.200
0
→ KDV hariç bedel
740.000
776.000
796.000
D2 Tevkifat nakit akışı
0
0
+418
D3 Kapsam düzeltmesi
+46.000
+9.500
0
D4 Vade indirgemesi
0
−24.553
−71.054
D5 Garanti düzeltmesi
+38.000
+21.000
0
D6 Sözleşme giderleri
+7.015
+3.678
0
Normalize bedel
831.015
785.625
725.364
Kâğıt üzerindeki sıra
1.
3.
2.
Normalizasyon sonrası sıra
3.
2.
1.
Dökümü: B'de KDV genel oranı %20 ile 931.200 ÷ 1,20 = 776.000 TL. C'de faturada ayrı gösterilen montaj bedeli 42.860 TL, %20 KDV'nin 7/10'u tevkif ediliyor. Tevkif edilen 6.000 TL 90 günlük vadeden yararlanmaz, 2 No'lu beyannameyle teslimden yaklaşık 26 gün sonra çıkar. Kalan 64 gün için 6.000 × 0,3975 × 64/365 = 418 TL. Kanuni ödeme gününü mali müşavirinizden teyit edip günü ona göre kurun.
Kapsamda A için üçüncü firmadan alınan yazılı teklif 46.000 TL, B için 9.500 TL. Garantide dayanak satıcının kendi ek garanti fiyatıdır: A eksik 24 ay için ayda 1.583 TL, B eksik 12 ay için ayda 1.750 TL istiyor — B'nin birimi yüksek, çünkü ikinci yıldan sonrası daha riskli fiyatlanıyor. 24 × 1.583 ≈ 38.000 TL, 12 × 1.750 = 21.000 TL. Vadede B: 776.000 ÷ 1,032671 = 751.447, C: 796.000 ÷ 1,098014 = 724.946.
Kâğıt üzerinde 740.000 TL ile açık ara birinci olan A, altı düzeltmeden sonra 831.015 TL ile üçüncü sırada. Birinci sıraya 725.364 TL ile C çıkıyor. Aradaki gerçek fark 105.651 TL — C'nin normalize bedelinin %14,6'sı. A'yı seçen alıcı bunu "en ucuz teklifi aldım" diyerek imzalıyor.
A'yı üçüncü sıraya düşüren tek bir kalem yok. 46.000 TL'lik kapsam, 38.000 TL'lik garanti ve 7.015 TL'lik damga vergisi tek başına karar değiştirmez, toplandığında değiştirir.
Şablonda hangi sütunlar bulunmalı?
Şablonun satırları altı düzeltmenin kendisidir: ham bedel, KDV, tevkifat, kapsam, vade, garanti, sözleşme gideri ve normalize bedel. Fark iki sütunda. Teklif sütunlarının sağına "kaynak/dayanak" ve "formül" sütunlarını ekleyin: kaynağa D3 için teklifi veren firmanın adı ve tarihi, D6 için tebliğin sıra numarası, formüle hücrenin hesabı birebir girer (796.000 ÷ 1,098014). Altı ay sonra "bu 46.000 TL nereden geldi" diye sorulduğunda cevabı bu iki sütun verir. En alta risk notları satırı girer.
Davet mektubuna ne yazarsanız normalizasyona gerek kalmaz?
Normalizasyon bir tamir işidir, asıl çözüm davet mektubunu tek zemin dayatacak biçimde yazmaktır. Hibe rehberleri bunu zorunlu tutar: bütün tedarikçilere tek tip davet mektubu ve tek tip teknik şartname gider, teslim tarihi ile geçerlilik süresi hepsinde ortaktır.
Mektuba şunlar girer: fiyatın KDV hariç mi dahil mi olduğu, para birimi, Incoterms 2020 terimiyle teslim şekli ve kat bilgisiyle tam adres, kapsam kalemleri, gün olarak vade ve peşin karşılığı, garanti süresi ve başlangıç anı, geçerlilik süresi, teslim tarihi, damga vergisi paylaşımı. Bunlar varsa altı düzeltmenin dördü sıfır çıkar. Mektup için fiyat teklifi isteme yazısı örneğine, teknik zemin için teknik şartname rehberine bakın.
Normalizasyondan sonra hâlâ belirgin biçimde ucuz kalan bir teklifi elemeyin, bileşenlerini yazılı açıklatın. Kamu idaresi de aşırı düşük teklifi reddetmeden önce bunu yapar (4734 sayılı Kanun md. 38).
ELMAP'ta teklif karşılaştırma nasıl çalışır?
ELMAP normalizasyonu sizin yerinize yapmaz, altı düzeltmenin dördünü baştan gereksiz kılmaya çalışır. Alım talebi açarken kapsam, teslim yeri, vade, garanti ve geçerlilik süresi alanları talebin gövdesindedir. Tek metin bütün tedarikçilere birlikte gider, üç teklif de aynı soruya cevap verir.
Teklif tipi de zemine göre seçilir. Kapalı Teklif'te zarflar kendiliğinden açılmaz — süre dolunca talep sahibi tek seferlik, kayıtlı bir işlemle açar, böylece teklifler eşit bilgi düzeyinde verilmiş olur. Canlı Eksiltme'de katılımcı kendi durumunu görür ve fiyatını aşağı çekebilir. Katılım Herkese Açık, Kategorili ya da Davetli olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Teklif karşılaştırma tablosunda fiyatlar KDV dahil mi hariç mi yazılır?
Önemli olan, üçüne de aynısını uygulamanızdır. Yaygın tercih KDV hariç zemindir; damga vergisi matrahı da KDV hariç iş bedelidir.
Farklı vadeli teklifler nasıl karşılaştırılır?
Her teklifi peşin güne indirgeyerek. Basit yöntemde bedeli (1 + r × n/365)'e bölersiniz; r kendi yıllık finansman maliyetiniz, n vade günüdür. Bileşik yöntem de olur, yeter ki üçünde aynı kalın.
Nakliye ve montaj dahil teklif, hariç teklifle nasıl eşitlenir?
Eksik kalemleri üçüncü bir firmadan yazılı fiyatlatıp hariç teklifin üstüne eklersiniz, tahmin yazmayın. Teslim şeklini Incoterms 2020 terimiyle yazdırmak tartışmanın çoğunu bitirir.
Damga vergisini kim öder?
Vergi dairesine karşı imza edenlerin tamamı müteselsilen sorumludur (488 sayılı Kanun md. 24). Taraflar paylaşımı sözleşmede kararlaştırabilir, ama bu anlaşma idareyi bağlamaz: tutarın tamamı herhangi bir imzacıdan istenebilir.
Şirket alımında garanti kaç yıl olmak zorunda?
Zorunlu bir asgari süre yoktur. Yönetmeliklerdeki asgari garanti ve azami tamir süreleri tüketici işlemleri içindir, ticari amaçla alan şirket tüketici sayılmaz. Dayanak TBK md. 231 ve TTK md. 23'tür.
Kısaca
Üç teklifi ortak zemine indirmek, en ucuzu bulmanın değil, hangisinin gerçekten ucuz olduğunu görmenin yoludur. KDV, tevkifat, kapsam, vade, garanti ve sözleşme giderleri düzeltildiğinde sıralama değişir: yukarıdaki örnekte 740.000 TL ile birinci görünen teklif 831.015 TL ile üçüncü sıraya düştü. Karar hâlâ sizin, ama artık üç aynı şeyi karşılaştırıyorsunuz.
Tek şartname üç tedarikçiye birlikte gitsin, teklifler aynı zeminde gelsin. ELMAP'ta alım talebi açtığınızda kapsam, vade, garanti ve geçerlilik süresi alanları talep formunun parçasıdır. Bu alanlar bütün tedarikçilere tek metin olarak gider, teklifler karşılaştırılabilir döner. Lansman döneminde tamamen ücretsiz. Alım talebi oluştur · Tedarikçiyseniz açık alım taleplerini görüntüleyin.
