Asgari Ücret Zammı: Firmaya Zam Zorunlu mu? · ELMAP
asgari ücret
Asgari Ücret Arttı: Temizlik ve Güvenlik Firmasına Zam Vermek Zorunda mıyız?
Temizlik ve güvenlik firmanız asgari ücret gerekçesiyle yüzde istiyor. Kamu fiyat farkı mevzuatı özel sözleşmenizi bağlamaz; borcunuz bir oran değil bir tutardır. Tabanı 2026 rakamlarıyla hesaplayın, genel gideri ve kârı dışarıda tutun.
ELMAP 12 dk okuma
Firma yüzde istiyor. Siz yüzde tartışıyorsunuz. Yanlış birim.
Kısa cevap: kamu fiyat farkı mevzuatı sizi bağlamaz. 4735 sayılı Kanun m.2, kapsamı 4734'e tabi idarelerin ihalelerinden doğan sözleşmelerle sınırlar; site yönetiminiz, oteliniz, okulunuz bu tanıma girmez. Ama "hiçbir şey ödemem" de doğru değil. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 26.09.2022 tarihli kararına (2021/4369 E., 2022/4345 K.) konu sözleşmede "fiyat farkı istenemez" yazıyordu; Daire yine de asgari ücret farkı kadar uyarlama istedi ve sınırı çizdi: eski ve yeni brüt asgari ücret arasındaki fark kadar, asgari ücret üstü prim hariç.
Yani borcunuz bir oran değil, bir tutardır. Aşağıda o tutarın formülü, 10 kişilik bir temizlik sözleşmesi üzerinden iki tablo, beş fıkralık madde metni ve kabul / kısmi kabul / ret karar ağacı var.
Fiyat farkı kararnamesi özel sözleşmeyi bağlar mı?
Hayır. Hizmet alımlarına ilişkin "Fiyat Farkına İlişkin Esaslar" m.2/1 kapsamını 4734'e göre ihale edilip 4735'e göre sözleşmeye bağlanan alımlarla sınırlar; dayanağı 4735 m.8'dir. İki özel hukuk kişisi arasındaki sözleşme bu zincirin dışındadır.
Kamu bile fiyat farkını kendiliğinden vermez. Aynı Esaslar m.7/1, "sözleşmelerde bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması" şartını arar. Devletin kendi sözleşmesinde aradığı şey sizinkinde de aranır: yazılı madde.
Sözleşmede "fiyat farkı istenemez" yazıyorsa bu sizi korur mu?
Asgari ücret farkı bakımından tam korunmayabilirsiniz. 6. HD kararına konu olay 55 adet sürücülü araç kiralamasıdır; sürücü ücreti brüt asgari ücretin %22 fazlasıdır. Daire, asgari ücret fiyat farkının önüne geçen hükümleri kamu düzeniyle bağdaşmaz saymıştır. Bu bir daire kararıdır; yine de yargının yönünü gösterir.
Bozmadaki ölçü sizin lehinizedir: uyarlama "eski ve yeni brüt asgari ücret tutarları arasındaki fiyat farkı" üzerinden, %22'lik fark hariç tutularak istenmiştir; asgari ücret üstü prim ile kâr ve genel gider payı dışarıda kalır. Kamuda eğilim daha nettir: Yargıtay 13. HD, 4734 kapsamındaki bir yemek alımında fiyat farkı öngörülmese bile asgari ücret artışının ödenmesine hükmetmiştir (2017/6375 E., 2019/3851 K.); o karar kamu mevzuatına dayandığı için sizi bağlamaz, yalnız eğilimi gösterir. Yasak koymak korumuyor; koruyan şey farkın hesabını ve kapsamını yazmak — çerçeve için mal ve hizmet alım sözleşmesi maddeleri yazısına bakın.
Zorunlu artış tabanı nasıl hesaplanır?
Zorunlu artış tabanı, ödemekle yükümlü olduğunuz asgari tutardır; üç çarpanın çarpımıyla bulunur. Taban = (yeni yıl aylık işveren maliyeti − eski yıl maliyeti) × kişi sayısı × sözleşmenizdeki genel tatil / fazla çalışma çarpanı.
Çarpan = 1 + (yıllık ücretli genel tatil günü + fazla çalışmanın 1,5 katsayıyla gün karşılığı) ÷ 360. Yılda 15,5 genel tatil günü ve 270 saat fazla çalışma yazılı bir güvenlik görevlisinde çarpan 1,19'dur; kişi başı taban 9.332,50 değil 11.133 TL olur. Genel tatil ve fazla çalışma yazmayan gündüz ekiplerinde çarpan 1'dir.
"İşveren maliyeti" satırı brüt ücret + işveren SGK primi payı + işveren işsizlik payıdır ve artışı %27,01 değildir. 2026'da iki şey aynı anda oldu: işveren prim payı oranı yükseldi ve 7566 sayılı Kanunla (RG 19.12.2025-33112) imalat dışında 5510 sayılı Kanun 81/1-(ı) indirimi 4 puandan 2 puana düştü; yürürlükteki oranı SGK genelgesinden doğrulayın. Temizlik ve güvenlik imalat sayılmaz, 2 puandadır.
Tablo A — Kişi başı aylık işveren maliyeti (imalat dışı, indirimli)
Kalem
2025 (TL)
2026 (TL)
Fark (TL)
Artış
Brüt asgari ücret
26.005,50
33.030,00
+7.024,50
%27,01
İşveren SGK payı
4.355,92 (%16,75)
6.523,43 (%19,75)
+2.167,51
%49,76
İşveren işsizlik payı
520,11
660,60
+140,49
%27,01
Toplam maliyet
30.881,53
40.214,03
+9.332,50
%30,22
2026 sütunu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının resmî maliyet tablosundandır (imalat 39.223,13; diğer 40.214,03; indirimsiz 40.874,63 TL) ve Ağustos 2026 itibarıyla geçerlidir; 2025'teki %16,75 ise 4 puanlık indirime göredir (SGK Genelgesi 2025/6). İndirimler sürelidir; imalattaki 5 puan Aralık 2026'da biter, Ocak 2027'de 4 puana iner. Yeni yılın tabanından önce güncel tabloyu ve oranı doğrulayın.
Şaşırtıcı olan şu: firmanın işçilik maliyeti %30,22, asgari ücret %27,01 arttı. Firma yalnız işçilik kaleminde asgari ücret artışından fazlasını isteyebilir.
Firmanın istediği yüzde ile taban yan yana konunca ne çıkıyor?
Aylık 9.275 TL fark çıkıyor — yılda 111.300 TL. Düz yüzde zam hem işçilik kalemini eksik bırakır hem genel gidere fazla ödetir; iki hata aynı rakamın içinde saklanır. Temsilî örnek: 10 kişilik tam zamanlı temizlik ekibi, hepsi asgari ücretli, 2025 bedeli aylık 380.000 TL (KDV hariç; tevkifatın etkisi KDV tevkifatı yazısında). Firma Ocak'ta "asgari ücret %27 arttı, biz de %27 istiyoruz" diyor.
Tablo B — Taban bedel ile talep edilen bedel
Satır
Tutar (TL/ay)
2025 işçilik maliyeti (10 × 30.881,53)
308.815,30
Malzeme, ekipman, araç
25.000,00
Genel gider + kâr payı
46.184,70
2025 sözleşme bedeli
380.000,00
Zorunlu artış tabanı (10 × 9.332,50, çarpan 1)
+93.325,00
Taban bedel
473.325,00 (artış %24,56)
Firmanın talebi (%27 düz zam)
482.600,00
Düz %27 zam iki yönden birden yanlıştır. İşçilik kalemini 9.944,87 TL eksik öder, çünkü o kalem %27 değil %30,22 arttı; firma "işçiliğim karşılanmadı" demekte haklıdır. Genel gider ve kâr kalemine 12.469,87 TL fazla öder, çünkü bu kalem asgari ücretle artmaz. Malzemedeki 6.750,00 TL'yi ise kur ve ÜFE gerekçesiyle ayrıca tartışmanız gerekir. Doğru cevap "daha az öde" değil, "doğru satıra öde"dir. Bu hesap için teklifler aynı forma dökülmelidir; yöntemi teklif karşılaştırma tablosunda anlattık.
Hangi üç kalem yanlışlıkla zamlanıyor?
Alıcıların çoğu talebi tek satır görür ve tek oranla cevaplar. Talep aslında üç kalemden oluşur ve üçünün kaderi farklıdır: genel gider ile kâr payı asgari ücretle artmaz, malzeme-ekipman-araç kendi gerekçesiyle tartışılır, SGK teşviki ise sözleşmede yazmadığı için firmada kalır.
1. Genel gider ve kâr payına aynı oranda zam
Bu kalem asgari ücretle artmaz. Kamu bunu kendi denetiminde hata sayar: Sayıştay 1. Dairesinin 24.12.2020 tarihli 10802 sayılı kararında, fiyat farkı hesabına işçilik maliyetinin %4'ü kadar sözleşme ve genel gideri katmak fazla ödeme sayılmış, tahsiline karar verilmiştir. Karar kamu zararına ilişkindir; özel sözleşmede aksi kararlaştırılabilir.
2. Malzeme, ekipman ve araç kalemine işçilik katsayısı
Asgari ücret kararı temizlik kimyasalının, telsizin ya da servis aracının fiyatını belirlemez; 5188 sayılı Kanuna göre zorunlu özel güvenlik mali sorumluluk sigortası da asgari ücret endeksli değildir. Bu kalemler ayrı satırda, kur ya da ÜFE gerekçesiyle tartışılır; hesabı zam talebini sınama yazısında duruyor.
3. Teşvikin kimde kaldığının hiç sorulmaması
İmalat dışı bir firma 2 puanlık SGK indiriminden yararlanır: kişi başı aylık 660,60 TL. Bu tutar Tablo A'nın 2026 sütununda zaten düşülmüştür; tabanı oradan hesapladıysanız bir daha istemezsiniz. Masada duran kalem asgari ücret desteğidir: sigortalı başına aylık 1.270,00 TL (SGK Genelgesi 2026/8, resen uygulanır). Destek yalnız prime esas günlük kazancı 1.300 TL'yi aşmayan sigortalılar için doğar (toplu iş sözleşmesi varsa 2.600 TL); brüt asgari ücretin günlüğü 1.101 TL olduğundan asgari ücretin %18 kadar üstünü aşan personelde destek yoktur. Güvenlikte asgari ücret üstü prim yaygındır, sormadan önce bordroya bakın. Tamamı asgari ücretli 10 kişilik sözleşmede aylık 12.700 TL eder.
4734'e tabi idarelerde bu para yüklenicide kalmaz; Fonca karşılanan tutar hakedişten kesilip Türkiye İş Kurumuna iade edilir. Özel sözleşmede böyle bir mahsup yoktur, yazmazsanız kimse sormaz. Şunu sorun: "Bu personel için asgari ücret desteğinden yararlanıyor musunuz, teklifinizde hangi satırdan düşülmüştür?"
Sözleşmeye hangi maddeyi yazmalısınız?
Tek cümlelik madde yetmez; kapsam, hesap, belge, mahsup ve bedelin niteliği ayrı yazılır. Metni uyarlayın, imzadan önce avukatınıza okutun.
Madde — İşçilik Artışı
(1) Kapsam. Artış yalnızca "ücret ve ücrete bağlı yasal yükler" kalemine uygulanır; bu kalem brüt ücret ile işveren SGK ve işsizlik sigortası fonu paylarından oluşur. Genel gider, kâr, malzeme, ekipman, araç ve sigorta kalemlerine artış uygulanmaz.
(2) Hesap. Artış tutarı, bir işçinin işverene yeni ve önceki dönem aylık maliyeti arasındaki farkın, personel sayısı ve varsa genel tatil ile fazla çalışma çarpanıyla çarpımıdır.
(3) Belge. Yüklenici, talebiyle birlikte personelin bordrolarını, SGK tahakkuk dökümlerini ve banka dekontlarını sunar. Belge sunulmayan ay için artış tahakkuk etmez.
(4) Teşvik mahsubu. Yüklenicinin yararlandığı asgari ücret desteği ve ikinci fıkradaki hesaba girmemiş diğer prim teşvikleri, ikinci fıkraya göre hesaplanan artıştan mahsup edilir. 5510 sayılı Kanunun 81/1-(ı) prim indirimi ikinci fıkradaki hesaba dahil olduğundan ayrıca mahsup edilmez.
(5) Bedelin niteliği. Ödenen artış sözleşme bedelini değiştirmez; sonraki dönem hesabına esas temel bedel ile ayrıca gösterilir.
Beşinci fıkranın kaynağı Esaslar m.7/4'tür: ödenen tutar fiyat farkıdır, sözleşme bedelini değiştirmez. Yoksa gelecek yılın zammı şişmiş bir taban üzerinden hesaplanır. Birinci fıkra kıdem ve ihbar tazminatını bilerek dışarıda bırakır; o yük iş sonunda doğar, firma gündeme getirirse ayrı fıkraya taşıyın. Temel bedeli sabitlemeyi çerçeve sözleşme yazısında anlattık.
Bordro istemek hakkınız mı, yükümlülüğünüz mü?
Yükümlülüğünüz olabilir. 4857 sayılı İş Kanunu m.36/5, alt işverene iş veren işverenin işçi ücretlerinin ödenip ödenmediğini resen kontrol etmesini, "varsa ödenmeyen ücretleri hakedişlerinden keserek" işçinin hesabına yatırmasını ister; m.2/6'ya göre de asıl işveren alt işverenle birlikte sorumludur.
Bu ilişki, işverenin kendi ürettiği mal ya da hizmete ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bölümünde kurulur: otel, fabrika ve hastanede çoğu zaman kurulur, site ve apartmanda kurulmaz. Kurulduğu kabul edilirse müteselsil sorumluluk doğar; bordroyu istemezseniz ödenmemiş ücret sizin borcunuz olarak geri gelebilir. Firma "KVKK" derse ücret ve SGK gün sayısı dışındaki veriler maskelenebilir. Belgelerin hangi sırayla isteneceği tedarikçiden istenecek belgeler listesinde duruyor.
Zam talebine nasıl karar verirsiniz?
Beş adımda: sözleşmeyi açın, tabanı hesaplayın, talebi üç kaleme ayırın, belgeyi isteyin, sonra kabul / kısmi kabul / ret arasında seçin. Kararı, elinizde tek bir taban tutarı olduktan sonra verin. Aşağıdaki tablo hangisini seçeceğinizi gösteriyor.
Adım 0 — Sözleşmeyi açın. Tutar esaslı bir artış maddesi varsa maddeyi tabanla karşılaştırın: taban kadar ya da fazlasını veriyorsa yazdığını ödeyin, müzakere yoktur. Altında kalıyorsa madde sizi tam korumaz; kamu düzeni gerekçesi, artışı yasaklayan hükme de sınırlayan hükme de aynı biçimde işler. Oran esaslı bir maddede oranı tabanla karşılaştırın: 2026'da TÜFE %30,89, işçilik artışı %30,22; endeks bu yıl tabandan fazlasını ödetir, çünkü sözleşmenin tamamına uygulanır.
Adım 1 — Tabanı hesaplayın. Tablo A ve Tablo B'yi kendi kişi sayınızla doldurun; elinizde tek tutar olsun.
Adım 2 — Talebi üç kaleme ayırın. Üç satır isteyin: işçilik, genel gider ve kâr, malzeme-ekipman-sigorta. Hangi kaleme ne kadar zam istendiğini yazılı sorun.
Adım 3 — Belgeyi isteyin. Bordro, SGK tahakkuk dökümü, teşvik dökümü. Alt işverenlik ilişkisi kurulmuşsa dayanağı yazın (İş K. m.36/5); site ve apartmanda bu dayanak çoğu zaman yoktur, orada belge yükümlülüğü şablonun 3. fıkrasında olmalıdır.
Adım 4 — Karar verin.
Durum
Yapılacak
Zam kabul (talep ≈ taban)
Kabul edin, ama aynı imzada maddeyi düzeltin.
Kısmi kabul (talep > taban)
Tabanı ödeyin, farkı belgeye bağlayın, üç ayda bir gözden geçirin.
Ret (talep ≫ taban ya da belge yok)
Yeniden teklife çıkın; önce fesih ihbar süresini kontrol edin.
Yeniden teklife çıkarken bedeli dört satırda isteyin: işçilik, genel gider, kâr, malzeme. Kaç firma çağıracağınıza kaç firmadan teklif alınmalı, kararı kimin vereceğine alım karar yetkisi yazısı yol gösterir.
Adım 5 — Takvimi yazın. Asgari ücret Aralık sonunda ilan ediliyor (2026 için Komisyon kararı 23.12.2025). "Artış talebi en geç 15 Ocak'a kadar belgeleriyle yazılı olarak iletilir" fıkrasını ekleyin.
ELMAP'ta alım talebi nasıl çalışır?
ELMAP'ta bir temizlik ya da güvenlik hizmeti için alım talebi açtığınızda teklif formunu siz tanımlarsınız: işçilik, genel gider ve kâr, malzeme ve ekipman ayrı satırlara girilir. Kırılımlı teklif topladığınız için bir yıl sonra hangi satırın arttığını tartışabilirsiniz.
Teklif tipini de siz seçersiniz. Rakamların birbirini görmediği Kapalı Teklif'te zarflar kendiliğinden açılmaz; süre dolunca talep sahibi tek seferlik, kayıtlı işlemle açar. Rekabeti canlı yürütmek isterseniz Canlı Eksiltme'de her katılımcı kendi durumunu görür.
Yenileme döneminde mevcut firmanızı da davet ederek Kategorili ya da Davetli katılımla piyasa fiyatını sınarsınız. Takıldığınız yerde destek talebi açabilirsiniz. Lansman döneminde tamamen ücretsiz.
Sık Sorulan Sorular
Sözleşmeye "fiyat farkı istenemez" yazmak yerine ne yazmalıyız?
Yasak yerine hesap yazın: artışın hangi kaleme uygulanacağını, formülünü, belgeyi ve teşvik mahsubunu tanımlayan beş fıkralık maddeyi koyun. Yasaklayıcı hüküm yargı önünde tutmayabilir, hesabı tanımlayan hüküm tutar.
Firma %27 istiyor, haklı mı?
Kısmen. İşçilik kaleminde %27,01'den fazlasını isteyebilir; imalat dışı ve indirimli senaryoda o kalem 2026'da %30,22 arttı. Genel gider ve kâr kaleminde asgari ücret gerekçesiyle bir şey isteyemez.
Kişi başı kaç TL ödemem gerekir?
2026 için imalat dışı ve 2 puan indirimli senaryoda kişi başı aylık 9.332,50 TL. Bunu kişi sayısıyla ve varsa çarpanınızla çarpın. Firma indirimden hiç yararlanamıyorsa fark 8.952,88 TL'dir; daha düşük çıkması şaşırtıcı değil, çünkü indirim 2025'te 4, 2026'da 2 puandır — daralmayı yalnız indirimli firma yaşar.
SGK teşviki kimde kalıyor?
Aksini yazmadıysanız firmada. 2 puanlık prim indirimi (kişi başı aylık 660,60 TL) taban hesabında zaten düşüldüğü için ayrıca isteyemezsiniz; asgari ücret desteği ayrıdır, sigortalı başına aylık 1.270,00 TL. Kamu ihalesinde bu tutar hakedişten kesilip İŞKUR'a iade edilir; özel sözleşmede mahsup fıkrasını siz koyarsınız.
2026 artışı "öngörülemez" sayılır mı?
Zayıf bir savunma. TBK m.138 "öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum" arar; TTK m.18/2 tacirden basiretli davranmasını bekler. 2026 brüt artışı %27,01 iken 2025 yıl sonu TÜFE %30,89'dur (TÜİK). Somut değerlendirme mahkemeye aittir; mali müşavirinize danışın.
Kısaca
Kamu fiyat farkı mevzuatı özel sözleşmenizi bağlamaz, ama yargı asgari ücret farkı kadar uyarlamaya eğilimlidir — o kadarla sınırlı. Borcunuzu şu formülle hesaplayın: işveren maliyeti farkı × kişi sayısı × çarpan. Genel gideri, kârı ve malzemeyi dışarıda tutun, teşviki sorun. Zammı kabul ettiğiniz imzada maddeyi de düzeltin; şişmiş taban düzeltilmezse fark gelecek Ocak'ta daha büyük çarpanla gelir.
Zam pazarlığı, teklifi ilk topladığınız gün kazanılır. ELMAP'ta alım talebinizi açar, işçilik ile genel gideri ayrı satırlarda toplarsınız. Yenileme döneminde tartışma yüzde üzerinden değil, o satırlar üzerinden yürür. Lansman döneminde tamamen ücretsiz. Alım talebi oluştur · Tedarikçiyseniz açık alım taleplerini görüntüleyin.
