Jeneratör Bakım Sözleşmesi: Parça Hariç mi? · ELMAP
jeneratör bakım
Jeneratör Bakım Teklifi: Parça Hariç mi, Yük Testi Var mı, Yakıt Kimde?
Parça hariç ve parça dahil jeneratör bakım teklifleri aynı işin iki fiyatı değildir. On satırlık kapsam matrisi, eşitleme hesabı, yük testi ve yakıt tutanağı madde taslaklarıyla teklifleri karşılaştırılabilir hale getirin.
ELMAP 11 dk okuma
Jeneratör bakım sözleşmesi, bir dizel jeneratör setinin periyodik bakımını, arıza müdahalesini ve raporlamasını yıllık bir bedele bağlar. Kısa cevap: "parça hariç" bir teklifle "parça dahil" bir teklif aynı işin iki fiyatı değildir; yan yana koymadan önce parça hariç teklifte eksik kalan kalemlerin yıllık bedelini hesaplayıp o teklifin üstüne yazmanız gerekir. Bu ekleme yapılmadan seçilen ucuz teklif yıl sonunda pahalı çıkar.
Aynı mantığı asansör bakım tekliflerini ayrıştırırken kurmuştuk. Jeneratörde ayrışan kalemler farklı: yük testi, yakıt, ATS ve akü grubu. Önünüze gelen bakım sözleşmelerinde çoğu zaman bu dördünün adı geçmez.
Başlıktaki diğer iki sorunun cevabı da kısa. Yük testi mevzuatta ismen zorunlu değildir, sözleşmeye taahhüt olarak yazdırılır. Yakıtta asıl mesele hangi tarafın aldığı değil, her ikmalde imzalanan tutanaktır. Aşağıda kapsam matrisi, eşitleme hesabı, madde taslakları ve kırmızı bayraklar var.
"Parça hariç" ile "parça dahil" teklif neden yan yana konamaz?
Çünkü ikisi farklı işin fiyatıdır. Parça dahil teklif sarfı ve arıza parçasını yüklenicinin riskine alır. Parça hariç teklif işçiliği fiyatlar, parçayı size fatura eder. Farkı kapatmadan yapılan karşılaştırma en ucuz rakamı öne çıkarır, oysa seçtiğiniz en dar kapsamdır.
Kalem
Parça dahil teklifte
Parça hariç teklifte
Sarf (yağ, filtre)
Dahil, listesi sorulmalı
Genellikle müşteride
Arıza parçası
Yüklenicide
Ayrıca faturalanır
Akü ve redresör
Yazılmadıysa hariç
Hariç
Parça garantisi
Süresi yazılmalı
Parçayı alanın işi
Fark yalnızca parçada bitmiyor: yaygın bir şablonda arıza bildirimi yalnızca hafta içi 08.30-18.00 arasında ve yazılı kabul ediliyor.
Kalemleri şartname sabitler. Teklif yalnızca onun cevabıdır. Teknik şartnameyi yazarken her kalemi tek tek sayarsanız teklifler karşılaştırılabilir olur.
Jeneratör bakım teklifinde hangi kalemler tek tek sorulmalı?
On kalem var ve hepsi ayrı satırdır: bakım işçiliği, sarf malzeme, yedek parça, akü ve şarj redresörü, ATS testi, yük bankasıyla yük testi, yakıt ikmali ve tutanağı, mesai içi/dışı müdahale, parça temin süresi, yasal periyodik kontrol. Matrisi iki teklif için doldurun.
Kalem
Teklif A
Teklif B
Dahil değilse kimde, yıllık kaç TL
Sorulacak cümle
Bakım işçiliği
Kademe hangi üretici dokümanına göre?
Sarf malzeme
Kaç litre yağ, hangi filtreler, hangi parça no?
Yedek parça
Hangi fiyat listesi, hangi kur, hangi iskonto?
Akü ve redresör
Değişim dahil mi, ömür kaç yıl?
ATS testi
Transfer süresi tutanağa yazılacak mı?
Yük testi
Yılda kaç saat, hangi yük yüzdesinde?
Yakıt ve tutanak
Test yakıtı kimin hesabında?
Mesai dışı müdahale
Mesai hangi saatler arası, dışındaki çağrı kaça?
Parça temin süresi
Azami süre kaç gün, aşımında ne oluyor?
Periyodik kontrol
EKİPNET numarası ve İSG-KATİP sözleşmesi kimde?
Bakım kademesini "yılda bir bakım" diye kabul etmeyin: Teksan Dizel Jeneratör Setleri Bakım ve Kullanım Kitabı (BBK-V.122018_TR) düşük yükte çalışan setlerde filtre değişimini altı aya bağlıyor. Aynı kitap, onaysız parça ve sarfta garantinin sona erdiğini yazıyor.
Parça hariç teklifi karşılaştırılabilir hale nasıl getirirsiniz?
Parça hariç teklifin bedeline, kapsamadığı kalemlerin yıllık beklenen tutarını eklersiniz. Bu tutara P deyin: P = sarf payı + akü ve redresör payı + arıza parçası ortalaması + yük testi bedeli. P'yi tabloda ayrı satır olarak tutun; hangi kalemin ne kadar tuttuğunu sonradan tartışacaksınız.
1. Sarf payı
Bir bakımın sarf bedelini yıllık bakım sayısıyla çarpın, üstüne yıllık antifriz ve hava filtresini ekleyin. Liste motorun bakım kitabında yazar; birim fiyatları yazılı isteyin.
2. Akü ve redresör payı
Akü grubunun montajlı bedelini planlanan ömür yılına bölün, redresör için de aynısını yapın. Teksan'ın kitabı bakımsız tip akülerin yaklaşık dört yıl şarjda kalabildiğini yazıyor. Bütçeye 3-5 yıllık aralık koyun.
3. Arıza parçası ortalaması
Son üç yılın yedek parça faturalarını toplayıp üçe bölün. Geçmiş veri yoksa arıza kayıtlarını sayıp kalem başına ortalama tutarla çarpın ve satıra "tahmin" etiketi koyun. Boş bırakılan bu satır, parça hariç teklifi ucuz gösterir.
4. Yük testi bedeli
Yük bankası kirası, operatör gündeliği ve test yakıtı ayrı kalemlerdir. Test yakıtı şöyle çıkar: lt/sa tüketim × süre = litre; litre × pompa fiyatı = TL. Litre/kWh için üretici tüketim tabloları 0,27-0,29 aralığı veriyor; kendi setinizin kılavuzundaki lt/sa tablosunu esas alın, ulaşamıyorsanız 0,28'i varsayım olarak etiketleyin.
250 kVA yedek bir jeneratörde üretici kademeli dört saatlik test istiyor: 250 × 0,8 = 200 kW. Tüketim tablosu %50 yükte 29,1 lt/sa veriyor, dört saatte yaklaşık 116 litre. Motorin İstanbul Avrupa Yakası'nda 25 Ağustos 2026'da dağıtıcılara göre 82,02-82,77 TL/litre bandındaydı; 82,73 TL'den test yakıtı yaklaşık 9.600 TL. Sabit %75 yükte 41,6 lt/sa × 4 = 166 litre, yaklaşık 13.750 TL. Bütçeyi %75 senaryosuna bağlayın, hesabı test gününün pompa fiyatıyla yenileyin. Yük bankası kirası ile operatör gündeliği bunun dışındadır.
Sonucu iki sütunda yazın: karşılaştırılabilir A = A'nın yıllık bedeli + kapsam dışı satırları, karşılaştırılabilir B = B'nin yıllık bedeli + P. İkisini KDV hariç yazıp altına KDV dahil satırı ekleyin (2026'da genel oran %20). Şablonun genelini teklif normalizasyon tablosunda, yıla yayılmış hâlini toplam sahip olma maliyetinde çıkarmıştık.
Yük testi neden rölantide çalıştırmanın yerine geçmez?
Rölantide çalıştırma yalnızca motorun çalıştığını gösterir, kesinti anında yükü tutup tutmayacağını göstermez. Yükü taşıyıp taşımadığı ancak yük bankasıyla belirli yüzdelerde ve sürelerle yapılan testte görülür. Testin raporlanması da sözleşmeye yazılmalı, yoksa yapıldığına dair kayıt kalmaz.
Teksan'ın kitabı (bölüm 5.7) yüksüz yapılan haftalık testi on dakikayla sınırlıyor: %30 ve altı yükte bir saat çalışmış motor, %60 ve üzeri yükte en az yarım saat çalıştırılmalı. Yıllık eşik daha keskin: set her yıl dört saat %75 yükte, yük sıfırdan kademeli artırılarak çalıştırılmalı, yeterli yük yoksa yük bankası bağlanmalı. Kitap, %30 altındaki uzun süreli kullanımdan doğan arızaları garanti dışında bırakıyor.
Yük bankasıyla yük testi mevzuatta ismen zorunlu tutulmuş bir iş değildir. Zorunlu olan periyodik kontroldür. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nde (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı; RG 25/4/2013-28628, Ek-III değişikliği RG 23/12/2025-33116) jeneratör Ek-III/Tablo-3'te ayrı satırdır: kontrol süresi, standartlarda süre belirtilmemişse 1 yıl, kriter TS ISO 8528 serisi (Ağustos 2026 itibarıyla). Kontrolü yaptırma yükümlülüğü 6331 sayılı Kanun kapsamında işverendedir, bakım firmasına devredilmez. Rapor eksikse muhatap sizsiniz. Yük testini sözleşmeye şu maddeyle bağlarsınız:
Yüklenici, sözleşme yılı içinde en az bir kez harici yük bankası ile yük testi yapacaktır. Test, yük sıfırdan kademeli artırılarak asgari 4 (dört) saat sürecek ve en az 60 (altmış) dakikası beyan gücünün %75'i seviyesinde geçecektir. Her 15 dakikada bir yük (kW), gerilim, frekans, soğutma suyu sıcaklığı, yağ basıncı ve akü gerilimi; test öncesi ve sonrasında yakıt seviyesi ile saat sayacı kaydedilecektir. Rapor 10 iş günü içinde ıslak imzalı teslim edilecek; yükü tutamama hâlinde tekrar testi Yüklenici ücretsiz yapar.
Jeneratör yakıtını kim alır, tüketim nasıl kayda geçer?
Yakıtı kimin aldığı tek başına cevap sayılmaz; asıl cevap, her ikmalde ve her ziyarette iki tarafın imzaladığı tutanaktır. Tankta ne olduğunu seviye ölçümü, jeneratörün ne kadar çalıştığını saat sayacı söyler. Bu iki sayı aynı tutanağa yazılmazsa fark tartışmaya döner. Tutanakta şu bloklar bulunsun:
Künye bloğuna tesis adını, seri numarasını, marka-modeli, beyan gücünü (kVA), depo kapasitesini ve tarihi yazın.
Ölçüm bloğunda yöntemi (çubuk, şamandıra, debimetre), ikmal öncesi ve sonrası seviyeyi, miktarı ve irsaliye numarasını kaydedin.
Sayaç bloğuna sayacın önceki ve bugünkü değerini, çalışılan saati, test çalıştırmalarının adedi ile süresini geçirin.
Mutabakat bloğunda beklenen tüketimi (çalışılan saat × varsayım) fiili tüketimle karşılaştırın; farkı, gerekçesini ve toleransı yazın.
İmza bloğunda su tahliyesini, tank dibi ile separatör durumunu belirtin; teslim eden ile alan imzalasın.
Sözleşmeye yakıtı kimin temin edeceğini, tutanağın her ikmalde iki nüsha doldurulacağını, tüketim farkı belirlenen yüzdeyi aştığında gerekçenin yazılı bildirileceğini ve test yakıtının kimin hesabında olduğunu yazın. İlk ziyarette deponun uygunluğunu rapor ettirin: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı) 66. maddesinde jeneratör odasının en az 120 dakika yangına dayanmasını, 56. maddesinde tank kapasitesinin üçte birini alacak havuzlamayı şart koşuyor.
ATS testi ve akü değişimi kapsamda mı?
Çoğu teklifte ikisi de kapsamda değildir. Sözleşmede yalnızca "pano kontrolü" yazar, bu da şebeke kesintisinin fiilen denendiği anlamına gelmez. Akü ise mevzuatta ayrı bir satır: Ek-III/Tablo-3'te akümülatörün kontrol süresi 1 yıl, kriteri imalatçının belirleyeceği şartlar.
ATS satırında istenecek şey ölçümdür: her bakımda şebeke ana şalteri fiilen açılsın, yükü devralma süresi saniye cinsinden tutanağa yazılsın, geri transfer ve soğuma süresi de ölçülsün. Tek bir "kaç saniye olmalı" rakamı vermeyin. Ölçüleni kaydedip değişimi izleyin.
Akü satırında kapasite kriterini yazın. ATS ölçümü transferi sınar, akü ise marşa dayanır. Doğuş Üniversitesi Jeneratörler Teknik Şartnamesi şöyle yazıyor: akü, arka arkaya üç kez marş basabilecek kapasitede olacak. Değişim kimde, redresör arızası kimde, kablo ve pabuç yenilenecek mi — üçünü ayrı satır olarak yazdırın, bakımın hangi aya düştüğünü de zorunlu periyodik bakım takviminden okuyun.
Arıza müdahale süresi sözleşmeye nasıl yazılır?
Süreyi yazmak yetmez; başlangıcını ve bitişini tanımlamak gerekir. Aynı hafta gelen dört teklifte dört ayrı süre görmeniz olağandır: 8 saat içinde harekete geçilir, 24 saat içinde sahada olunur, 48 saat içinde müdahale, 1-8 saat arası taahhüt. Fark fiilde saklı: harekete geçmek çağrının kayda geçmesi, sahada olmak teknisyenin varması, çalışır teslim etmek setin yükü tutar hâlde devri demektir. Mesai tanımı da değişiyor: bir şablonda 08.30-18.00, diğerinde 10.30-19.00. Üçünü de, mesai aralığını da, mesai dışı saatlik ücreti de matrise yazın.
Parça temin süresini de aynı yere bağlayın: Doğuş Üniversitesi şartnamesi arızalı bekleme süresinin yılda toplam 10 günü aşamayacağını, aşılırsa bakım bedeli kadar ceza uygulanacağını yazıyor. Siz de regülatör, redresör, marş motoru ve su pompası için azami temin süresi isteyin; SLA ve kesinti tablosunda kullandığınız yüzdeleri kesinti düzeni için buraya da taşıyın.
Periyodik kontrolü kim yapabilir, raporda ne aranır?
Bakım raporu periyodik kontrolün yerine geçmez. Mevzuat ikisini ayrı iş sayar. Ek-III md. 1.2 bakımı imalatçının yetkilendirdiği servislere ya da işyerinin görevlendirdiği kişilere bırakıyor. Periyodik kontrolü ise yalnızca yetkili kişiler yapar. Yönetmeliğin 7. maddesinin beşinci fıkrası ile Ek-III md. 1.7.9, raporda kontrolü yapanın EKİPNET kayıt numarasını ve imzasını arıyor.
Ek-III md. 2.3.2 kontrolü yetkili elektrik mühendisleri, elektrik-elektronik mühendisleri, elektrik eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler ile elektrik tekniker veya yüksek teknikerlerine bırakıyor; akümülatörde yetkili kimya mühendisleri de yapabiliyor. Aynı madde, hizmetten en geç 1 gün önce İSG-KATİP'teki örneğine uygun sözleşmenin düzenlenip onaylanmasını da istiyor.
Jeneratör bakım teklifinde hangi işaretler kırmızı bayraktır?
Kırmızı bayrak, tek başına teklifi elemeyen ama soru sorduran işarettir. Jeneratörde bunlar çoğunlukla kapsamın sessizce daraltılmasıdır: adı geçmeyen kalem, ölçüsü verilmeyen süre, listesi olmayan parça. Bunlardan biri varsa yazılı açıklama isteyin.
Başlıkta "parça hariç" yazıp parçanın hangi fiyat listesinden faturalanacağını yazmamak.
Arıza bildirimini yalnızca mesai içinde, yazılı olarak kabul etmek.
Sarfı sessizce müşteriye bırakmak, litre ve parça numarası vermemek.
Parça garantisini altı ayla sınırlamak ya da süreyi yazmamak.
Değişen eski parçaların iadesini ve yük testi ile ATS ölçümünü hiç anmamak.
ELMAP'ta bir alım talebi açtığınızda kalemleri siz tanımlarsınız; yukarıdaki on satırı forma yazdığınızda gelen teklifler kalem kalem karşılaştırılabilir olur. Kapalı Teklif tipinde zarflar kendiliğinden açılmaz: süre dolunca talep sahibi tek seferlik, kayıtlı bir işlemle açar. Katılımı Herkese Açık, Kategorili ya da Davetli olarak belirlersiniz.
Şartnamede eksik kalan satırları tedarikçiler soru-cevap alanından sorar; soru anonim yayımlanır, verdiğiniz cevap teklif verecek herkese aynı anda açılır. Fiyatı aşağı çekmek istediğinizde Canlı Eksiltme kurabilirsiniz; bu tipte katılımcı kendi durumunu görür. Lansman döneminde tamamen ücretsiz.
Sık Sorulan Sorular
Jeneratör bakımı yılda kaç kez yapılmalı?
Kesin bir sayı yok; kademe motorun bakım kitabındaki saat ve ay eşiklerine göre belirlenir. Yaygın kural, yağ değişiminin 250-500 saat ya da 6 ay-1 yıl aralığında, hangisi önce dolarsa yapılmasıdır. Teksan'ın kitabı düşük yükte filtreleri altı aya bağlıyor.
Jeneratör aküsü kaç yılda bir değişir?
Akü üreticileri 2 ile 7 yıl arasında değişen ömür beyan ediyor. Tek bir doğru sayı yok. Teksan'ın kitabı bakımsız tip akülerin yaklaşık dört yıl şarjda kalabildiğini yazıyor. Bütçeye 3-5 yıllık aralık koyun, kendi kayıtlarınızı esas alın.
Yük testi yaptırmak yasal zorunluluk mu?
Hayır. Mevzuatta zorunlu olan periyodik kontroldür. Ek-III/Tablo-3 bu süreyi standartlarda belirtilmemişse 1 yıl veriyor ve kriteri TS ISO 8528 serisine bağlıyor. "Yük bankası" ifadesi tabloda geçmez; yük testi üretici tavsiyesidir, sözleşmeye taahhüt olarak yazdırın.
Jeneratör bulundurmak zorunlu mu?
Her binayı bağlayan doğrudan bir hüküm yok; bazı yapılarda dolaylı olarak zorunlu hale gelir. Yangın yönetmeliğinin 63. maddesi, yapı yüksekliği 51,50 m'yi aşan yapılarda acil durum asansörünün enerji kesilince devreye giren ve 60 dakika çalışır kalan bir jeneratöre bağlanmasını istiyor; 85. madde duman tahliye fanlarını jeneratöre bağlıyor.
Bakım firması yıllık periyodik kontrolü de yapabilir mi?
Ancak kontrolü yapacak kişi yetkiliyse. Rapor, kontrolü yapanın EKİPNET kayıt numarasını taşımak zorunda; sözleşme de hizmetten en geç bir gün önce İSG-KATİP'te onaylanmalı. Bu iki cümle yoksa elinize geçen belge bakım raporu olur, periyodik kontrol raporu sayılmaz.
Kısaca
Matrisin on satırını doldurup P'yi hesapladığınızda elinizde iki rakam değil, iki kapsam olur. Yük testi ve yakıt tutanağı sözleşmede yazılıysa jeneratörün gerçekten yükü tuttuğunu bilirsiniz. Bunu kesinti gecesinde değil, teste giden gün öğrenirsiniz.
Kalemleri siz yazın, teklifler aynı sütuna otursun. ELMAP'ta alım talebinizi kapsam satırlarıyla birlikte açar, gelen teklifleri kalem kalem karşılaştırırsınız. Lansman döneminde tamamen ücretsiz. Alım talebi oluştur · Tedarikçiyseniz açık alım taleplerini görüntüleyin.
